Program koncertu LutosAir Quintet krąży w pewien sposób wokół lat czterdziestych XX wieku widzianych z perspektywy amerykańskiej – epoki wojny, atomu oraz jazzu. Aż trzy z pięciu utworów, które wykona wrocławski zespół, napisane zostały właśnie w tym okresie. Pozostałe dwa, w tym jedno nowe dzieło polskiego kompozytora Jana Sanejki, powstały w wyniku inspiracji realiami ukształtowanymi za Atlantykiem przez japoński atak na bazę w Pearl Harbour.
Suite, napisana przez Gunthera Schullera w 1945 roku, to przykład muzyki przynależącej do gatunku, dla którego sam Schuller ukuł termin Third Stream (pol. trzeci nurt) i który miał być syntezą zachodniej muzyki artystycznej i jazzu. Kompozytor ten, równocześnie jednak też dyrygent i teoretyk muzyki, zachęcał na przykład do włączania do utworów artystycznych elementów jazzowej improwizacji. W jego Suicie jej jednak nie znajdziemy – przestrzegał on nawet, żeby w stanowiącym II część utworu bluesie nie pozwalać sobie na zbytnią swobodę i wykonywać rytm dokładnie tak, jak jest on zapisany w nutach. Mimo tego elementy jazzowe z łatwością dają się tu wychwycić.
Kolejnym utworem, który usłyszymy, będzie melancholijne Pastorale Amy Beach w bujającym metrum 6/8. Powstało ono w 1941 roku – trzy lata przed śmiercią artystki będącej pierwszą kompozytorką amerykańską, której udało się odnieść sukces – już w 1896 roku jej Symfonię gaelicką prawykonała znakomita Boston Symphony Orchestra.
1942 to również rok ukończenia Nighthawks Edwarda Hoppera. Tym razem nie chodzi jednak o utwór muzyczny, a słynny obraz przedstawiający pogrążonych w zadumie klientów stołówki położonej przy opustoszałej nocnej ulicy któregoś z wielkich amerykańskich miast. Taki sam tytuł nosi nowy utwór Jana Sanejki, absolwenta kompozycji warszawskiego Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w klasach Zygmunta Krauzego i Edwarda Sielickiego, doświadczonego twórcy muzyki do filmów i gier komputerowych.
Tak jak Amy Beach przecierała w Ameryce szlaki dla kobiet, tak William Grant Still robił to dla Afroamerykanów. Był on pierwszym czarnoskórym kompozytorem, którego symfonię w całości wykonała licząca się amerykańska orkiestra symfoniczna, i pierwszym, który tego rodzaju zespołem zadyrygował. W jego cyklu Miniatures z 1948 roku odnajdziemy artystyczne opracowanie melodii ludowych – zarówno z Ameryki Północnej, jak i Meksyku oraz Peru.
Najpierw Wielki Kryzys, a następnie chude lata wojenne przyniosły na amerykańskiej scenie jazzowej zmierzch ery dużych orkiestr bigbandowych. Zamiast nich w latach czterdziestych popularne stały się mniejsze składy, które wypracowały nowy, bardziej dynamiczny styl gry – bebop. W stylu tym utrzymana jest druga część Jazz Suite amerykańskiego kompozytora Mike’a Mowera. W pozostałych z pięciu części Mower nawiązuje natomiast do dixielandu, brazylijskiej bossa novy i wielkich postaci jazzu: Theloniousa Monka i Johna Coltrane’a.